12 februari: feestdag Sint-Gertrudis

 

 

Gertrudis: niet zomaar een zoet prentje

 

De Sint-Baafs in Gent dankt zijn naam en faam vooral aan het Lam Gods. Maar wie denkt daarmee alles gezien te hebben doet onze kathedraal onrecht. Zo is er o.m. ook nog de schitterende bekering van Sint-Bavo van Rubens.

We vermelden het schilderij niet omwille van Bavo, maar wel omwille van de twee dames die er op de linkerkant een opvallende plaats innemen: Gertrudis en haar zus Begga. Zowel Bavo als de zusjes haalden immers de christelijke mosterd, en inspiratie, bij Amandus, de apostel van Vlaanderen (ook op het schilderij afgebeeld).

Gertrudis werd omstreeks 626 geboren. Na de dood van haar vader, Pepijn van Landen (+ ca. 640), werd hun hofstee in Nijvel platgelopen door krolse vrijers: de weduwe en dochters van Landen zaten er nu eenmaal warmpjes in, en een huwelijk zou eender welke toekomstige bruidegom geen windeieren hebben gelegd. Maar de vroomheid van moeder Itta besliste er anders over. Het domein werd herschapen tot een klooster. Gertrudis, nauwelijks 21 jaar oud, werd abdis. Zo eenvoudig ging dat toen.

Als kloosterlinge legde ze een enorme studie-ijver aan de dag: ze kende hele stukken van de Bijbel van buiten, bestelde in Rome kopieën van theologische traktaten, en uit Ierland importeerde ze bijbelvaste monniken. Dit alles belette haar niet het evangelie in daden om te zetten: door haar daadwerkelijke zorg voor armen, zieken en gevangenen verwierf ze tijdens haar leven reeds een reputatie van heiligheid.

Zo gebeurde het dat enkele van haar Ierse bezoekers, toen ze tijdens de oversteek in een hevige storm terechtkwamen, tot haar baden. Meteen ging de storm liggen en konden de monniken hun reis ongedeerd verder zetten. Als een resultaat van deze miraculeuze interventie werd Gertrudis in de middeleeuwen als  beschermheilige van reizigers en zeelieden aanroepen. Daar komen ook die muizen en ratten op haar staf vandaan (vermoedt men): dat ongedierte werd tijdens een zeereis als een nog groter kwaad beschouwd dan de occasionele storm.

In 656 trad Gertrudis af als abdis; uitputting verplichtte haar daartoe. Drie jaar later stierf ze, nauwelijks 33 jaar oud. In de Lage Landen is ze altijd een populaire heilige gebleven. Getuige daarvan de vele kerken die nog tot in de 19de eeuw aan haar werden toegewijd.

In de dekenale kerk zijn niet minder dan 5 afbeeldingen van Gertrudis te vinden. Naast het schilderrij in de Lam Godskapel (18de eeuw?) en de beeldengroep aan de voet van de preekstoel, is er ook nog het beeld op het altaar van Gertrudis (1872), en het schilderij 'het visioen van Gertrudis' (eerste helft 17de eeuw) in het hoogkoor. Een vijfde afbeelding vind je eveneens in hoogkoor, maar dan in het glasraam rechts van het hoogaltaar. Ook op de voorgevel van de kerk prijkt de patroonheilige van de kerk, de parochie en de gemeente.

(wh, bron: L. JONGEN. Heiligenlevens. 1998 )